| Najważniejsza wczesna diagnoza |
|
Objawy niepokojące Reumatoidalne zapalenie stawów bardzo łatwo rozpoznać u pacjentów w stadium zaawansowanym, ale w stadium początkowym postawienie właściwej diagnozy jest trudne. Pierwsze sygnały choroby są niespecyficzne i mogą zostać zlekceważone przez chorego lub pomylone z innymi schorzeniami przez lekarza. Zaniepokojenie powinna wzbudzić poranna sztywność i ból stawów, niezamierzona utrata masy ciała, zmęczenie, utrzymujące się stany podgorączkowe, zaburzenia czucia, trudności w poruszaniu się i obrzęki. American College of Rheumatology (ACR) opracowało kryteria diagnostyczne, do których zalicza się:
Niezbędne badania Niestety, rozpoznanie utrudnia fakt, że zapalenie wielostawowe, guzki reumatoidalne, nadżerki i wysokie stężenie czynnika reumatoidalnego rzadko stwierdza się na wczesnym etapie choroby. Z tego względu coraz większe znaczenie we wczesnej diagnostyce przypisuje się oznaczaniu stężenia peptydów zawierających cytrulinę. Przeciwciała te mogą być obecne we krwi na długo przed wystąpieniu objawów chorobowych, a swoistość takiego badania jest wyższa niż oznaczenia stężenia czynnika reumatoidalnego. W diagnostyce obrazowej rzs wykorzystuje się zdjęcia rentgenowskie, choć nie jest to metoda doskonała (wykorzystuje promieniowanie jonizujące, nie zapobiega zjawisku nakładania się obrazowanych struktur). Stwierdzenie obecności nadżerek na wczesnym etapie choroby znacznie łatwiej stwierdzić na podstawie rezonansu magnetycznego lub ultrasonografii. Leczenie Leczenie rzs powinno być kompleksowe i składać się z edukacji pacjenta, farmakoterapii, fizjoterapii, ergoterapii oraz leczenia żywieniowego; w niektórych przypadkach pomocne mogą być także interwencje chirurgiczne. Celem edukacji chorego jest przekazanie wiedzy o istocie choroby i dostępnych sposobach leczenia, a także opracowanie krótko- i długoterminowych schematów postępowania. Realistyczne oczekiwania co do wyników choroby większości pacjentów ułatwiają walkę o jak najlepsze funkcjonowanie. W farmakoterapii rzs stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (diklofenak, nimesulid, celekoksyb), glikokortykosteroidy (encorton), leki modyfikujące przebieg choroby (metotreksat, leflunomid, cyklosporynę, azatioprynę, hydroksychlorchinę) oraz leki biologiczne (infliksimab, etanercept). Wydłużenie okresu samodzielności, nawet w przypadku znacznych zniekształceń, umożliwia również ergoterapia, czyli nauka wykonywania czynności codziennych w sposób jak najbardziej efektywny, z wykorzystaniem technik odciążających stawy. Ergoterapeuta ocenia także zapotrzebowanie pacjenta na ortezy. Fizjoterapia i fizykoterapia mają na celu zarówno łagodzenie dolegliwości bólowych, jak i rehabilitację pacjenta. Leczenie obejmuje: oszczędzanie lub unieruchomienie stawu objętego procesem zapalnym, ćwiczenia ruchowe (zarówno aktywne, jak i bierne ćwiczenia rozciągające), miejscową terapię zimnem lub ciepłem, falami ultradźwiękowymi albo laserem, a także kąpiele kinezyterapeutyczne. Duże znaczenie w opóźnianiu progresji choroby ma aktywność fizyczna, zwłaszcza marsz, pływanie i jazda na rowerze. Systematycznie wykonywane ćwiczenia stabilizują stawy, zwiększają siłę mięśni i ogólną sprawność chorego, łagodzą ból, a także zapobiegają ubytkom masy kostnej, związanym z terapią kortykosteroidami. Zabiegi operacyjne co prawda nie zmieniają odległych rokowań, ale mogą wydatnie poprawić jakość życia chorego. Najczęściej wykonywanymi zabiegami są: usztywnienie kręgosłupa szyjnego, endoprotezoplastyka stawów, artroplastyka resektywna oraz artrodeza. |
