| Fenomen Eskimosów |
|
Jeszcze nie tak dawno uważano, że dieta zdrowa dla serca powinna być niskotłuszczowa. Badania wykazały jednak, że pacjenci zagrożeni chorobami serca nie są skazani na obsesyjne unikanie tłuszczu. Wręcz przeciwnie - istnieją kwasy tłuszczowe, które zapobiegają wystąpieniu chorób sercowo-naczyniowych. Fenomen Eskimosów Na początku lat 70. Bang i wsp. zaobserwowali, że wśród Eskimosów mieszkających na Grenlandii częstość występowania choroby niedokrwiennej serca jest znikomo mała, pomimo powszechnie występującej w tej populacji nadwagi i nadmiernego spożycia tłuszczów. Obserwacja ta była tym bardziej intrygująca, że w Danii, do której należą te tereny, choroba ta atakuje mieszkających tam Eskimosów równie często, co Duńczyków. Wśród Eskimosów mieszkających w Danii śmiertelność z powodu chorób serca była podobna jak u Duńczyków i mieszkańców innych wysoko uprzemysłowionych krajów, podczas gdy wśród Eskimosów mieszkających na Grenlandii zaledwie 3,5% wszystkich zgonów spowodowanych było chorobą niedokrwienną serca, chociaż średnia długość życia Eskimosów grenlandzkich - podobnie jak kontynentalnych - przekraczała 60 lat. Aby wyjaśnić ten fenomen, przeanalizowano dietę Eskimosów pod kątem zawartości wody, soli mineralnych, białka, tłuszczu, kwasów tłuszczowych, cholesterolu i węglowodanów. Okazało się, że różnica dotyczyła rodzaju spożywanych kwasów tłuszczowych: w diecie Duńczyków i Eskimosów mieszkających na kontynencie dominowały kwasy tłuszczowe omega-6, a w diecie Eskimosów grenlandzkich - kwasy omega-3. W diecie Eskimosów grenlandzkich na każde 3000 spożytych kalorii przypadało aż 14 g kwasów tłuszczowych omega-3! Różnica w rodzaju spożywanych kwasów tłuszczowych znajdywała odzwierciedlenie w profilu lipidowym osocza: w surowicy Duńczyków wyższe było stężenie kwasów tłuszczowych omega-6, w surowicy Eskimosów grenlandzkich - kwasów omega-3. Ponadto okazało się, że we krwi Eskimosów grenlandzkich mniejsze było stężenie cholesterolu całkowitego, "złego" cholesterolu LDL i VLDL i triglicerydów, a większe "dobrego" cholesterolu HDL. Sekcje zwłok Eskimosów grenlandzkich wykazały, że w ich naczyniach krwionośnych nie występują zmiany miażdżycowe. Wyniki tego eksperymentu, opublikowane w American Jounal of Clinical Nutrition, zapoczątkowały erę intensywnych badań nad dobroczynnym wpływem kwasów omega-3. Potwierdzenie w innych krajach Ponieważ podstawę diety Eskimosów grenlandzkich stanowiły ryby, zaczęto zastanawiać się, czy podobne wyniki obserwuje się także i w innych krajach, w których są one ważnym elementem codziennego jadłospisu. Okazało się, że niska zapadalność na choroby serca występuje również w Japonii, Holandii i na Alasce oraz w krajach basenu Morza Śródziemnego, zwłaszcza w Grecji i Włoszech. W celu zweryfikowania, czy niska zapadalność na choroby serca jest na pewno wynikiem diety (a nie na przykład odmienności genetycznej tamtych populacji) przeprowadzono szereg badań, aby sprawdzić, czy istnieje korelacja między spożywaniem ryb a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Co się okazało? Naukowcy z Univercity of Tsukuba w Ibaraki-Ken w Japonii wykazali, że u 20 000 Japończyków i 21 500 Japonek w wieku 40-59 lat spożywanie co najmniej 100 g ryb tygodniowo zmniejsza ryzyko incydentów sercowych niezakończonych zgonem o 57%. Stwierdzili również, że u osób, które spożywały średnio 180 g ryb dziennie ryzyko ataku serca było o 56% mniejsze niż u osób spożywających przeciętnie 23 g ryb dziennie. Natomiast naukowcy z Harvard Medical School w USA po przebadaniu 20 000 Amerykanów płci męskiej udowodnili, że ryzyko nagłej śmierci sercowej u osób jedzących ryby co najmniej raz w tygodniu jest o 52% mniejsze niż u osób spożywających je raz w miesiącu lub rzadziej. Hipotezę o dobroczynnym wpływie kwasów omega-3 na układ krążenia potwierdziły również eksperymenty, w których kwasy te podawano w postaci suplementów diety, co potwierdza, że to właśnie te kwasy - a nie jakikolwiek inny składnik ryby - działają ochronnie na układ krążenia. W Lyon Diet Study (1999 r.) wykazano 70% redukcję ryzyka zgonu i ponownego zawału mięśnia sercowego u pacjentów po zawale. W badaniu DART (1989 r.) zaobserwowano zmniejszenie śmiertelności o 29% u ponad 2 000 pacjentów po zawale serca. W badaniu GISSI (1999 r.) stwierdzono 20% spadek śmiertelności u ponad 11 000 osób po zawale serca, a także 30% redukcję ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i 45% redukcję nagłych zgonów sercowych. Podobnych eksperymentów przeprowadzono znacznie więcej (patrz "Jak działają kwasy omega-3"?) |
