| Fascynacja czosnkiem |
|
Najstarsze doniesienia o zastosowaniu czosnku pochodzą z ok. 3000 lat p.n.e. Od tamtej pory przez całe stulecia czosnku używano nie tylko jako przyprawy i środka konserwującego żywność, ale również jako lekarstwa przeciwko chorobom infekcyjnym i pasożytniczym przewodu pokarmowego. W jego walory wzmacniające wierzył cesarz Neron, który polecił wydawać legionistom tę roślinę w celu zwiększenia ich sprawności bojowej. Przypuszczenia Nerona potwierdzili amerykańscy eksperci wojskowi, którzy obliczyli, że regularne spożywanie czosnku zwiększa sprawność bojową żołnierzy o 11%. Hipokrates (460-377 p.n.e.) uważał czosnek za środek moczopędny, pobudzający krwawienie miesiączkowe, stymulujący pracę przewodu pokarmowego i pomocny w infekcjach układu oddechowego. Inny ojciec medycyny, Galen (131-200 p.n.e.), podkreślał jego działanie przeciwko truciznom, także owadzim, oraz zalecał przykładanie go na ropiejące rany. Czosnek znany był również starożytnym Rzymianom, Chińczykom i Indianom. Współczesne badania naukowe nie tylko potwierdziły dezynfekujące, bakteriostatyczne i przeciwpasożytnicze właściwości czosnku, ale również dowiodły, że czosnek posiada wiele innych, dotychczas nieznanych walorów, spośród których najważniejsze jest kompleksowe działanie przeciwmiażdżycowe. Czosnek obniża stężenie lipidów we krwi, hamuje agregację trombocytów (zapobiega powstawaniu zakrzepów), działa fibrynolitycznie (rozpuszcza już istniejące skrzepliny) i lekko obniża ciśnienie tętnicze. Właściwości te czosnek zawdzięcza allicynie i produktom jej rozpadu - ajoenowi i winyloditiinie. Wobec doniesień o roli bakterii Chlamydia pneumoniae w patogenezie miażdżycy przypuszcza się, że pewną rolę może odgrywać również przeciwbakteryjne działanie czosnku, jednak w tej kwestii konieczne są dalsze badania. Nad skutecznością kliniczną czosnku przeprowadzono wiele badań klicznicznych. W jednym z nich wykazano, że czosnek może obniżyć stężenie cholesterolu we krwi nawet o 14%, trójglicerydów o 20%, a LDL o niemal 19%. W innym natomiast udowodniono, że czosnek, zmniejszając agregację trombocytów, poprawia krążenie u pacjentów z miażdżycowymi przewężeniami w naczyniach kończyn dolnych. W jeszcze innym, czteroletnim badaniu niemieckim stwierdzono, że czosnek powoduje zmniejszenie objętości płytek krwi o 18%, 4% zmniejszenie stężenia "złego" cholesterolu (LDL), 8% zwiększenie stężenia "dobrego" cholesterolu (HDL), obniżenie ciśnienia tętniczego o 7% i 15% poprawę przepływu krwi w naczyniach wieńcowych. Kwasy tłuszczowe omega-3 a czosnek Ponieważ działanie czosnku jest zbliżone do działania kwasów tłuszczowych omega-3, przeprowadzono badanie porównujące skuteczność obu preparatów w grupie 50 mężczyzn z wysokim stężeniem cholesterolu we krwi. Na początku eksperymentu i po 12 tygodniach terapii uczestnikom eksperymentu oznaczano stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów. Okazało się, że łączne stosowanie kwasów omega-3 i czosnku spowodowało spadek stężenia cholesterolu o 12%, trójglicerydów o 34%, LDL o 9,5% oraz zwiększenie stężenia "dobrego" cholesterolu HDL o 9%. Wyniki te były znacznie lepsze niż w grupach przyjmujących wyłącznie czosnek (odpowiednio -11,5%, -6%, -14%, +2,6%) lub wyłącznie kwasy omega-3 (odpowiednio -0,5%, -37,3%, +8,5%, +8,5%). Czy czosnek zawsze musi pachnieć? Niestety, oprócz szeregu różnorakich zalet czosnek posiada również wady: może wywoływać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (wzdęcia, nudności) i alergie skórne. Największym jednak mankamentem terapii czosnkiem jest przykry, ostry zapach. Powstaje on w momencie zgniatania czosnku, kiedy prekursor allicyny, alliina, łączy się z enzymem rozkładającym ten związek, alinazą. Na wiele sposobów próbowano pozbawić czosnek nieprzyjemnego zapachu, ale ze względu na to, iż za powstawanie zapachu odpowiedzialna jest substancja aktywna, trudno było uzyskać bezzapachową postać czosnku bez pozbawiania go jego właściwości leczniczych. Dotychczas jedyną skuteczną metodą ograniczenia wonności czosnku jest utworzenie kompleksów allicyny z aminokwasami, które rozpadają się dopiero w jelitach. |
